images/sample/slideshow/logo-loading.png

تالار گفتمان

سوالات خود را جست و جو کنید و اگر جوابی نیافتید، با ایجاد یک بحث جدید، از دیگران راهنمایی بگیرید
چكيده
در مسير حركت به سوي يك جامعه دانشبنيان كه از اهداف سند چشمانداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران است، صنعت نرمافزار به عنوان صنعتي دانشبنيان
و متكي به فكر و تخصص ميتواند جايگاه ويژهاي داشته باشد. در همين راستا توسعه و صادرات محصولات نرم افزاري مي تواند مورد توجه سياستگذاران
ملي در حوزه فناوري قرار گيرد. يكي از عوامل بسيار مهم و تاثير گذار بر شكوفايي صنعت نرم افزار و فناوري هاي مربوطه، نظام مالكيت فكري است و به
همين دليل نوع نگاه اين نظام به ويژگي هاي اين صنعت از جمله دل نگرانيهاي سياستگذاران فناوري در سطح ملي به شمار ميرود. در اين مقاله انواع
روشهاي حفاظت از داراييهاي فكري محصولات نرم افزاري به اختصار معرفي شده و سپس مزايا و كاستيهاي كسب حفاظت از راه سازوكار ثبت اختراع در
مقايسه با ديگر روشها مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. در ادامه، ظرافتها و پيچيدگيهاي مرتبط با ثبت اختراعات نرم افزاري در نظامهاي حقوقي
گوناگون و عمق دقيق حفاظت اختراعي از نرمافزارها در ايران بررسي شده است. سپس گستره و عمق نوآوريها در صنعت نرمافزار ايران مورد ارزيابي
قرارگرفته تا نياز به حفاظت اختراعي در صنعت نرم افزار ايران و كفايت حفاظتهاي قانوني موجود ارزيابي گردد. در آخر، نارساييهاي موجود در زمينه
حفاظت از اختراعات نرمافزاري معرفي ميگردند.


لازمه توليد علم و انديشه، وجود فضا و بستر امن و مناسبي
است كه در آن از يك سو صاحب فكر و انديشه احساس كند
كه منتفع از دستاوردها و تراوشات فكري خود است و از
سوي ديگر جامعه بتواند به شيوه مناسبي به اين دستاوردها
دسترسي پيدا كند. ابزار حقوقي حفاظت از تراوشات فكري
در حوزه صنعت، علم، ادب و هنر، حقوق مالكيت فكري
است [1]. محصولات نرمافزاري، از جمله مصاديق بارز
دارايي فكري و حاصل انديشه ورزي بشر به شمار ميروند.
فروش محصولاتي همچون نرمافزارها كه از جنس دانش و
اطلاعات هستند با مشكلاتي ذاتي همراه است، زيرا بدون
افشاي اوليه اطلاعات نمي توان بر روي آن ارزش گذاشت و
در صورت افشاي اطلاعات، خريدار بالقوه محصول مورد
نظرش را بدون پرداخت بهايي بدست آورده است. در چنين
مواردي مداخله دولتها براي تعريف نوعي مالكيت بر
اطلاعات و پيشگيري از بهرهبرداري مجاني كاربران كاملاً
توجيهپذير و مورد توافق است. اما تعيين نوع و سطح مناسب
حفاظت از داراييهاي مذكور همواره در زمره دل نگرانيهاي
سياستگذاران بوده است.
با توجه به روند رو به رشد توليدات نرمافزاري و تاثير
شگرف آن بر صنايع گوناگون، سياستگذاري موثر در زمينه
الكيت فكري نرمافزارها به امري مهم در سطح ملي تبديل
مبتني بر
شده كه پرداختن به آن جز در سايه نگاه تخصصي و
امروزه، بيشتر فناوريها در صنايع
پژوهش امكانپذير نيست.
ردپاي
گوناگون بر پايه سامانههاي رايانهاي بنا شده و
نرمافزارها در تمامي آنها به چشم ميخورد به گونهاي كه
بخش زيادي از هزينه اين فناوريها به توسعه نرم افزارهاي
مورد نياز در آنها اختصاص مييابد. بنابراين، از يك سو بازار
بينالمللي گستردهاي براي محصولات نرمافزاري وجود دارد
از سوي ديگر، توانمندي توليد نرمافزار ميتواند نقشي مهم
و
. نگاهي
[
2
اقتصاد ملي ايفا كند [
در عملكرد توسعه فناوري و
به بازار جهاني صنعت نرمافزار نشان ميدهد كه در سال
سهم دو كشور
2008 حجم اين بازار 440 ميليارد دلار بوده و
مالزي از اين بازار در همان سال
در حال توسعه آسيايي هند و
.
[
3
300 ميليون دلار اعلام شده است [
به ترتيب 50 ميليارد و
با
رسد ايران نيز با تكيه بر ظرفيتهاي انساني و
به نظر مي
كاستيهاي موجود ميتواند سهم مناسبي از اين
رفع موانع و
بازار جهاني داشته باشد. آمارها نشان ميدهد كه با وجود تمام
كاستيها، صادرات نرمافزار ايران در سال 1387 معادل 50
.
[
3
ميليون دلار بوده است [
محصولات
با وجود ارزش افزوده بسيار بالاي فناوريها و
نرمافزاري اين نكته را نيز نبايد فراموش كرد كه ذخيرهسازي،
استفاده غير مجاز از نرمافزارها، در مقايسه با
كپي كردن و
زمان
ساير داراييهاي فكري بسيار آسان تر، با صرف هزينه و
هم تراز با نسخه اصلي صورت
با كيفيتي كاملاً
كمتر و
ميگيرد، كه البته اين امر ريشه در ماهيت انتزاعي و
غيرفيزيكي محصولات نرم افزاري دارد، زيرا توليد يا كپي
نرمافزارهاي رايانهاي، به مواد اوليه ويژه يا پيچيدگيهاي
. بنابراين در مقايسه با
[
4
فرآيند ساخت محدود نميشود [
ديگر محصولات خلاقيت بشري همچون لامپ، موتور،
امثال آن، امكان كپي محصولات نرم
اتومبيل، تلويزيون و
با سهولت بيشتر فراهم است. همين
افزاري به تعداد زياد و
ويژگي محصولات نرمافزاري، از دلايل آسيبپذيري جدي

صنعت نرمافزار در برابر كپي كاري است.
در تمام كشورهاي
البته مشكل كپي غيرمجاز نرمافزارها تقريباً
دنيا در برابر صنعت نرمافزار ايجاد مانع كرده است. براي
اطلاعات
نمونه اتحاديه صنعت نرمافزار و
تخمين زده است 1
2002 كپي غيرمجاز نرمافزار باعث
كه در سالهاي 2001 و
ميليارد دلار ضرر شركتهاي توليد كننده اين
1
/
حدود 2
نيز با اين
محصولات شده است. حتي در كشورهاي پيشرفته
كه قدرت خريد نرمافزار وجود دارد، ميزان كپيبرداري
غيرمجاز نرمافزار بالاست. اين نرخ در ايالات متحده 25
در اروپا 35 درصد ميباشد. در كشورهاي در حال
درصد و
توسعه كه قدرت خريد نرم افزار بسيار كمتر است، اين نرخ

.
[
5
]
از 90 درصد نيز فراتر ميرود
يكي از ابتداييترين راههاي جلوگيري از كپي غيرمجاز
يا تكثير غير قانوني آنها، به كارگيري
محصولات نرمافزاري و
. با وجود رواج
[
6
نرمافزاري است [
قفلهاي سختافزاري و
گسترده اين شيوه حفاظت در ميان پديدآورندگان نرمافزار،
ترفندهاي گوناگوني براي بازكردن قفلهاي مذكور وجود دارد
ضعف اين شيوه دارد. به ديگر،
كه نشان از كافي نبودن و
از راه قفلهاي مذكور) به تنهايي نميتواند ابزار
حفاظت فني (
مطمئني براي جلوگيري از سوء استفادههاي احتمالي از
نظامهاي حقوقي مالكيت فكري
محصولات نرمافزاري باشد و
ميتوانند مسيري مناسب تر براي حفاظت از محصولات

نرمافزاري به جاي حفاظت فني يا به همراه آن باشند.
در ايران نيز برخي معتقدند كه تا زماني كه توليدكنندگان
خود اطمينان كافي نداشته باشند نميتوان به توليد، توسعه و نرمافزار نسبت به حفظ حقوق مالكيت فكري محصولات
.[
7
صادرات در اين بخش اميدوار بود [
توليدكننده محصولات نرمافزاري ايران به حفاظت اختراعي و اهداف نگارش اين مقاله عبارتند از: ارزيابي نياز شركتهاي
بررسي كفايت حفاظت اختراعي بر اساس قوانين موجود. در

اين راستا فرضيات ذيل تعريف شده است:
شركتهاي ايراني توليدكننده محصولات نرمافزاري
-
به حفاظت اختراعي نياز دارند.
ميزان حفاظت اختراعي از محصولات نرمافزاري بر
-
اساس قوانين موجود كافي نيست.
در اين راستا ضمن معرفي انواع روشهاي حفاظت از
كاستيهاي
داراييهاي فكري محصولات نرمافزاري، مزايا و
حفاظت از راه سازوكار ثبت اختراع در مقايسه با ديگر
روشها مورد تجزيه و
استفاده از روشهاي آماري ظرفيت نوآوري شركتهاي نرم
نياز آنها به حفاظت اختراعي ارزيابي شده
افزاري ايراني و
كفايت قوانين ملي در اين زمينه نيز هم با
است. كارآمدي و
تحليل قوانين
هم با تجزيه و
استفاده از روشهاي آماري و
موجود مورد ارزيابي قرار گرفته است.

2
شركت آيبيام
توليد نرمافزارها را از سال 1969 با تفكيك 1
كامل آنها از سختافزار رواج داد. اين گام را ميتوان نقطه
جزئي متصل به سخت افزار محسوب ميشد و خريد و شروع صنعت نرمافزار دانست چرا كه پيش از آن نرمافزار
فروش آن به صورت يك محصول جداگانه امكانپذير نبود.
در طي
امروزه نرمافزارها همانند ساير محصولات مهندسي و
همانند ساير محصولات
يك خط توليد توليد ميشوند و

.
[
4
معامله ميشوند [
تجاري در بازار عرضه و
چندين تعريف براي نرمافزار در مراجع ارائه شده است. براي
نمونه نرم افزار را مجموعه اي از جملات قابل اجرا به وسيله
به
به صورت يك رشته جملات يا فرمانها و
مثلاً
رايانه (
همراه اطلاعات ضروري براي اجراي آن) كه براي انجام
.
[
9
تحرير مي شود تعريف كردهاند [
فعاليتي خاص تدوين و
عبارتي نزديك ولي متفاوت با تعريف پيشين، نرمافزار
يا به
در قالب برنامههاي رايانهاي، رويهها، دستورالعملها و
نيز اطلاعات مربوط به
مستندات احتمالي در رابطه با آنها و
. از سوي
[10
عمليات يك سامانه رايانهاي تعريف شده است [
ديگر، مقصود از برنامه نيز، همان دستورالعملهايي است كه
به رايانه داده ميشود تا بر پايه آن كاري را انجام
نوشته و
دهد. مقصود از مستندات
، راهنما و دستورالعملهايي است 2
كه براي استفاده از نرمافزار لازم است نظير آنچه در مورد
. هنگامي كه يك برنامه براي
[
4
نصب آن گفته ميشود [
با زبانهاي
كاربردي خاص تهيه ميشود، اين برنامه معمولاً
C++
،Pascal
يك به زبان انسان مانند PHP،
برنامهنويسي نزد
نوشته ميشود. برنامه نوشته شده به اين زبان ها كه به آن
C
و

1- IBM
2- Documentation
كد منبع
نرمافزار گفته ميشود توسط برنامههاي كامپايلر 3
4
و
لينكر
به كدهاي صفر- يك 5
كه توسط ماشين قابل اجرا باشد 6

.
[11
]
تبديل ميشود
اصطلاح نرمافزار علاوه بر الگوريتمها، برنامهها را نيز شامل
. اما درك درست ماهيت نرمافزار مستلزم دانستن
[12
ميشود [
برنامه در نرمافزارهاي
تعريف درستي از دو مفهوم الگوريتم و
يك مفهوم رياضي
رايانهاي است. منظور از الگوريتم كه اساساً
يا روند حل مشكل است.
است همان راه حل منطقي و
بر 7
اساس تعريف اداره ثبت اختراعات ژاپن، بيان الگوريتم
هم به زبانهاي
ميتواند هم به صورت فرمولهاي عددي و
رايجي از قبيل انگليسي باشد، ولي از آنجا كه بيان الگوريتم به
با ابهاماتي ناشي از برداشتهاي
زبان هاي رايج معمولاً
گوناگون از زبان همراه مي شود از يك سري علائم و
سمبلهاي استاندارد همچون فلوچارت به اين منظور استفاده
. از سوي ديگر، برنامههاي نرمافزاري دستورات
[12
ميشود [
پيش از
اجرايي را براي به كار انداختن رايانه فراهم ميكنند و
اين مرحله لازم است الگوريتم مناسبي براي پردازش
اطلاعات مورد نظر تهيه شود. مرحله تهيه الگوريتم در توليد
نرمافزارها مانند تهيه طرح كلي توليد يك ماشين جديد است
يا با
كه البته در زمان توليد ميتوان به روشهاي گوناگون (

.
[12
استفاده از برنامههاي گوناگون) آن را توليد كرد [
نقش حفاظت از داراييهاي فكري در صنعت نرمافزار
.3
توسعه هر صنعتي كه محصولات آن
بدون شك در پيشرفت و
صنعتي، عوامل
متكي بر خلاقيت باشد، علاوه بر عوامل فني و
به عنوان
حقوقي نيز نقش ترديد ناپذيري دارند و
اقتصادي و
عوامل تعيين كننده محسوب ميشوند. براي نمونه در توسعه
صنعت چاپ، علاوه بر عوامل فني مربوط به اختراع ماشين چاپ،
قانوني نيز با حمايت از پديد آورندگان آثار ادبي
عوامل حقوقي ونري توليد شده، زمينه را براي خلق هرچه بيشتر آثار جديد و حفاظت از اختراعات نرمافزاري در ايران
و

.
[
4
رونق گرفتن دو چندان صنعت چاپ فراهم كردند [
نرمافزار رايانهاي را ميتوان نمونهاي بارز از دارايي فكري
غيرملموس خود،
برشمرد كه با وجود ماهيت غيرفيزيكي و
اگر سازوكارهاي حقوقي
داراي ارزش اقتصادي است و
كاملاً
جلوگيري از
لازم براي اعمال مالكيت بر اين گونه داراييها و
امكان
اجرا نشود، عملاً
استفاده غيرمجاز در آنها طراحي و
در نتيجه صنعت
كارهاي مرتبط و
رشد كسب و
شكلگيري و
در پي آن ظهور خلاقيتهاي
به وجود نخواهد آمد و
نرمافزار

بشري در اين زمينه با موانع جدي مواجه خواهد شد.
در سالهاي اخير، كشورهاي متعددي وارد عرصه صادرات
فضاي رقابتي اين حوزه
خدمات نرمافزاري و
محصولات و
شدهاند. براساس طبقهبنديهاي بينالمللي، كشورهاي
دسته تقسيم ميشوند. مرزهاي اين
افزار به 4
صادركننده نرم
طبقهبندي براساس درآمد ناشي از صادرات، تعداد خوشههاي
قدمت در اين زمينه تعيين شده است
سابقه و
نرمافزاري و
. بر اساس اين طبقهبندي، كه كشورهاي همچون آمريكا،
[13
]
برخي كشورهاي اروپايي به عنوان
كانادا، ژاپن و
صادركنندگان اصلي نرمافزار معرفي شدهاند، ايران در دسته
جزو كشورهاي نوظهور در عرصه صادرات نرمافزار
چهارم و
. نگاهي ديگر به كشورهاي بزرگ صادركننده
[13
است [
نرمافزار نشان ميدهد كه بيشتر آنها از پيشگامان حفاظت

حقوقي از انواع داراييهاي فكري بودهاند.
موانع
در مطالعاتي كه در مورد صنعت نرمافزار ايران و
صادرات آن صورت گرفته، بعد از مواردي همچون اعمال
تحريم يك جانبه از سوي ايالات متحده، به ضعف نظام
عدم
حمايت قانوني از حقوق مالكيت فكري نرم افزارها و
اعتماد توليدكنندگان محصولات نرمافزاري به قوانين مربوطه

.
[39
15و
14و
]
اشاره شده است
بنابراين به نظر مي رسد كه موفقيت در عرصه توليد و
صادرات نرمافزار مستلزم وجود نظام حقوقي مناسب براي
حفاظت از انواع داراييهاي فكري در اين زمينه باشد.
  1. sepideh soheil nia
  2. انواع نرم افزار
  3. دوشنبه, 18 خرداد 1394
  4.  اشتراک
هنوز نظری قرار داده نشده است
پاسخ صحیح Pending Moderation
1
رای
لغو
https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcR_DcGisvmAmEdxRNBFtLuMVgJZ9VVwPG7MsKS55H6SVpEOhxpNEw
هنوز نظری قرار داده نشده است
  1. بیش از یک ماه پیش
  2. انواع نرم افزار
  3. # 1
  • صفحه :
  • 1


پاسخی ارسال نشده است
همچنین این پست قفل است و امکان ارسال نیز وجود ندارد
ham
javidan
faranovin2
nabisa
nbt.p
pol
tat
ayande
 
 
Top
آیا به تازگی با مجموعه اِپرا آشنا شده اید؟ آیا تمایل دارید اطلاعات بیشتری از ما داشته باشید؟ More details…